Như vậy, đến nay đã có 14 người bị khởi tố liên quan vụ việc.
Trong những vụ việc có đông người tham gia, đôi khi người ta nghĩ rằng chỉ người tổ chức, người khởi xướng hoặc người có hành vi nổi bật nhất mới phải chịu trách nhiệm. Những người còn lại dễ có tâm lý mình chỉ đi cùng bạn bè, thấy vui thì hưởng ứng, mọi người làm thì mình làm theo.
Pháp luật hình sự không đơn giản như vậy. Điều 17 bộ luật Hình sự quy định đồng phạm là trường hợp có từ 2 người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm. Người đồng phạm có thể là người tổ chức, người thực hành, người xúi giục hoặc người giúp sức. Điều đó có nghĩa trách nhiệm hình sự không chỉ đặt ra với người nghĩ ra sự việc hoặc đứng ra tổ chức. Người trực tiếp tham gia thực hiện, người thúc đẩy người khác hoặc có hành vi tạo điều kiện cho việc phạm tội cũng có thể bị xem xét nếu có đủ các yếu tố luật định.
Tất nhiên cũng không thể suy ngược rằng cứ có mặt trong một đám đông xảy ra vi phạm thì đều trở thành đồng phạm. Một người đứng xem, một người tình cờ có mặt hay thậm chí một người quay video không vì thế đương nhiên phải chịu trách nhiệm hình sự. Muốn xác định trách nhiệm phải làm rõ người đó đã làm gì, có nhận thức và cùng ý chí thực hiện hành vi hay không, hành vi của họ đóng vai trò như thế nào trong vụ việc.
Đó cũng là lý do việc khởi tố thêm những người liên quan sau nhiều tháng điều tra không nên được hiểu đơn giản là "đi cùng cũng bị bắt". Cơ quan tố tụng phải chứng minh trách nhiệm của từng cá nhân bằng chứng cứ. Việc một người đã bị khởi tố cũng chưa đồng nghĩa người đó có tội. Chỉ bản án có hiệu lực của tòa án mới có thể xác định điều đó.
Nhưng ở chiều ngược lại, đây lại là lời cảnh báo cần thiết đối với tâm lý "hùa theo cho vui". Rất nhiều rắc rối pháp lý trong đời sống không bắt đầu từ một kế hoạch phạm tội được chuẩn bị từ trước. Nó có thể bắt đầu từ một cuộc nhậu, một lời thách thức, một cuộc cãi vã, một đoàn xe tụ tập hoặc một hành động bột phát giữa đám đông. Người này làm trước, người kia hưởng ứng, rồi vài phút sau tất cả cùng tham gia vào một hành vi mà nếu đứng riêng lẻ có lẽ không ai chủ động thực hiện. Đến khi vụ việc bị xử lý, câu giải thích "thấy mọi người làm nên làm theo" không giúp người tham gia được miễn trừ trách nhiệm.
Điều 58 bộ luật Hình sự yêu cầu khi quyết định hình phạt, tòa án phải xem xét tính chất và mức độ tham gia của từng người. Người khởi xướng, người giữ vai trò tích cực và người tham gia với mức độ hạn chế phải được cá thể hóa trách nhiệm tương ứng. Chính nguyên tắc ấy vừa bảo đảm công bằng cho người bị xử lý, vừa cho thấy rằng vai trò ít hơn có thể dẫn tới trách nhiệm nhẹ hơn. Nhưng không đồng nghĩa rằng tham gia không đáng kể sẽ được miễn trách nhiệm hình sự.
Những vụ việc như ở Cần Thơ nên được nhìn như những tình huống phổ biến pháp luật. Người dân cần biết rằng trước khi hưởng ứng một hành động tập thể, nhất là khi thấy sự việc có dấu hiệu mất kiểm soát, chỉ cần tự hỏi mình một câu rất đơn giản: Nếu việc này có hậu quả, hành vi của mình sẽ được nhìn nhận như thế nào?
Biết dừng lại đôi khi không phải vì sợ pháp luật mà là một kỹ năng tự bảo vệ mình. Một cuộc vui rồi sẽ kết thúc. Một đoạn clip trên mạng cũng nhanh chóng bị thay bằng câu chuyện khác. Nhưng một khi đã dính vào lao lý lại có thể tác động rất lâu đến công việc, gia đình và tương lai của một con người.
Bình luận (0)